Samenvattingen

Vrouwelijke impressionisten (Fabienne De Meulemeester)

Datum lezing : 24 maart 2026

 

 

In Parijs had een groep van 30 vooruitstrevende kunstenaars, wiens werken al enkele jaren werden geweigerd op het officiële Parijse salon, zich eind 1873 verenigd in een Société Anonyme om een alternatieve tentoonstelling te organiseren. De initiatiefnemers presenteerden zich bewust niet als een school en hadden een tentoonstelling voor ogen zonder criteria, jury's of prijzen waaraan ook meer klassieke schilders konden deelnemen.  Als locatie huurden ze de fotografiestudio van Nadar waar een eerste tentoonstelling werd gehouden van 15 april tot 15 mei 1874. In weerwil van hun verklaarde bedoelingen werden de vooruitstrevende deelnemers aan de tentoonstelling door de pers gegroepeerd onder de naam “ impressionisten “. Er was wel lof in de pers maar de grootste aandacht ging toch naar het officiële salon. Binnen deze groep van 30 impressionisten was er één vrouw, nml  Berthe Morisot. In Parijs woonde ook de Amerikaanse impressioniste Mary Cassatt.

 

In België werden een aantal schilderijen (van Ensor, Finch) geweigerd op officiële tentoonstellingen omdat ze afgedaan werden als “… voorbeeld van kermiskunst..”. Als reactie ontstond in Brussel “ Les XX ”  of  “ Les vingt ”, een vernieuwingsgezinde Belgische kunstenaarsgroep van 20 schilders. Binnen deze groep was er opnieuw slechts één vrouw, nml  Anna Boch. Ze hadden echter geen programma, zodat al dadelijk stevige discussies boven kwamen. Ze wilden als vrije kunstzinnigen elk academisme verloochenen. De oude garde en de conservatieve pers scholden "Les vingt" uit voor gek. Ieder jaar organiseerde “Les vingt” een tentoonstelling waarin ook “ invités” werden uitgenodigd (kunstenaars die niet tot de groep behoorden).

 

Vroeger kon een vrouw niet ‘geniaal’ zijn en dus geen intellectuele kunst maken. Gelukkig kwamen Anna Boch, Berthe Morisot en Mary Cassatt uit zeer rijke families en konden ze, tegen de trend in, een kunstenaars-loopbaan uitbouwen. Anna Boch zelf was meer bekend als mecenas dan als kunstenaar. Het enige werk die Vincent Van Gogh heeft kunnen verkopen werd gekocht door Anna Boch. De schilderijen van Mary Cassatt werden vooral verkocht in de USA want in Europa was er algemeen weinig interesse in de impressionisten. Moeten ook vermeld worden als vrouwelijke impressionisten: Eva Gonzalès en Marie Bracquemond.

 

Typerende kenmerken van het impressionisme zijn de gerichtheid op de beleving van het moment ('impressie'), de keuze voor thema's uit het 'moderne leven', de bijzondere aandacht voor lichteffecten en kleur, een schetsachtige werkwijze en het werken in de open lucht. Uitlopers van het impressionisme zijn het pointillisme (gebruik van stippen) en het divisionisme (gebruik van streepjes). Deze verschillende stijlen brachten heftige reacties teweeg binnen de ‘schildersgemeenschap’.

 

 

Naar een lichaamseigen vaccin tegen kanker (prof. Damya Laoui)

Datum lezing : 24 februari 2026

 

Zie ook de samenvatting van de lezing van 05-03-2024 over Immunotherapie.

Er bestaan meer dan 200 soorten kankers.  90% van de patiënten overlijden niet aan de eerste tumor maar aan uitzaaiingen van een tweede of derde tumor. Prostaatkanker is bij mannen de meest voorkomende kanker, bij vrouwen is dat borstkanker. Zowel bij vrouwen als bij mannen komt longkanker op de tweede plaats. Om kanker te behandelen maakt men momenteel gebruik van verschillende technieken, oa : chirurgie, radiotherapie, chemotherapie,…

Een kanker ontstaat vanuit de eigen cellen en start met een mutatie in het DNA. Er ontstaat een onbeheerste groei van abnormaal weefsel door een aanhoudende, ongecontroleerde celdeling vanuit de gewone cellen. De oorzaak van het ontstaan van kanker kunnen we opsplitsen in :

- 35% te wijten aan de levensstijl (roken, overmatig alcoholgebruik, extreem bewerkt voedsel, …)
- 65% te wijten aan een combinatie van omgevingsfactoren, toeval,  genetische aanleg, …

 

Ons lichaam heeft een afweersysteem die ons beschermt tegen ziekteverwekkers.  Het bestaat uit 2 delen :

- aangeboren immuunsysteem
- verworven immuunsysteem via vaccinatie, behandelingen, …

Ons immuunsysteem is een complex netwerk waarin gespecialiseerde cellen en eiwitten die vreemde indringers herkent en verschillende mechanismen activeert om hen te doden en op te ruimen. Nadien wordt er een soort ‘geheugen’ opgebouwd die bij een tweede aanval van de ziekte maakt dat het immuunsysteem direct reageert.  Het verworven immuunsysteem werkt via de witte bloedcellen, meer bepaald via de T-cellen in de witte bloedcellen. De T-cellen kunnen we onderverdelen in 2 belangrijke groepen :

-  T-killer-cellen : cellen die de kwaadaardige eiwitten binnendringen en vernietigen (verder ‘soldaten’ genoemd)
-  T-herkenners-cellen : cellen die vreemde eiwitten herkennen en de T-killer-cellen activeren (verder ‘generaals’ genoemd want zij leiden de ‘T-legers’)

Soms gaat het echter fout,  de ‘generaals’ herkennen de ziektes/kankers niet of de ‘soldaten’ vechten niet allemaal goed.  Hoe komt dit? Er zijn cellen (macrofagen) die de ‘soldaten’ activeren of afremmen afhankelijk van het probleem dat moet opgelost worden. Bij een bacteriële infectie gaan de T1-TAM-soldaten de bacterie doden. Bij het helen van een wonde gaan de T2-TAM-soldaten de genezing uitvoeren.  Bij het bestrijden van kanker werken de M2-TAM-soldaten echter negatief op het proces. Er is intussen een methode uitgevonden om de M2-TAM-soldaten te vernietigen bij de aanmaak van het vaccin. Er zijn echter ook verschillende soorten ‘generaals’, … (cDC1, cDC2, …) waarbij niet iedere ‘generaal’ een specifiek type kanker herkent.  We moeten dus ifv het type kanker-vaccin de correcte ‘generaal’ voorzien in het vaccin.

 

We slagen er reeds in om  T-cellen uit muizen zodanig te bewerken dat we een specifieke kanker succesvol kunnen bestrijden met een vaccin. De labo-testen op mensen zijn lopende.  Tenslotte kost de behandeling  300000€ wat resulteert in de vraag voor welke patiënten we deze behandelingstechniek kunnen inzetten.

 

 

 

Het tijdperk van het synthoceen. Het huwelijk tussen kunstmatige en menselijke intelligentie.

Datum lezing : 24 februari 2026

 

Door geologen wordt de geschiedenis van de aarde ingedeeld in geologische tijdperken. Het pleistoceen, van 2.5 miljoen jaar geleden tot 11700 jaar geleden, was een periode van ijstijden en koude cycli. Het holoceen begon 11700 jaar geleden en loopt tot heden en is de huidige warmere tussenijstijd.

Door andere wetenschappers wordt de recente geschiedenis op dezelfde manier ingedeeld in tijdperken. Het antropoceen start rond 1950 en wordt gebruikt om de periode aan te duiden waarin de menselijke impact op de omgeving sterk stijgt, met gevolgen voor klimaatverandering, verlies van biodiversiteit  … enz. Het synthoceen is enkele jaren geleden gestart en wordt gebruikt om de huidige periode aan te duiden waarbij er een huwelijk ontstaat tussen kunstmatige (AI) en menselijke intelligentie.

 

De techniek om op basis van de analyse en het verwerken van gigantische hoeveelheden informatie toepassingen te ontwikkelen wordt AI (Artificiële Intelligentie) genoemd. Voorbeelden van AI zijn:

-het maken van een vloeiende tekst op basis van ‘hints’

-geavanceerde webzoekmachines die ook wetenschappelijke vragen kunnen beantwoorden

-maken van foto’s en filmpjes op basis van ‘hints’ (AI-kunst)

-autonome voertuigen die rijden op basis van gigantische hoeveelheden foto’s die verkeerssituaties weergeven

-vertaalsystemen

-strategiespellen, bv schaken

Het gebruik van AI heeft zowel positieve als negatieve gevolgen, bv:

-Als 7 reisbureaus (TUI, Neckermann, …) hun brochures maken via AI dan zijn deze brochures +/- een kopie van elkaar .  Een reisbureau die geen gebruik maakt van AI valt dan op door een meer gepersonaliseerde en emotionele inhoud.
-Empathie, ethisch denken, leiderschap en creativiteit kunnen niet gerepliceerd worden door AI.
-Slecht ontworpen en onvoldoende geprogrammeerde AI veroorzaakt fouten (denken we maar aan de toespraken van Petra De Sutter en Rik Torfs, respectievelijk decaan van de universiteit van Gent en Leuven)
-Sommige ondernemingen (ABN-AMRO, HP, …) willen duizenden mensen afdanken en vervangen door AI.
-Toch denken 7 op de 10 mensen dat AI geen invloed zal hebben op hun werk.

 

Na een continue stijging van het gebruik van sociale media (facebook, instagram, whatsapp,…) over de generaties, zou er nu, bij generatie Z (15 à 30 jarigen), een daling zijn opgetreden. Generatie Z is terug meer geïnteresseerd in fysieke contacten, clubs, ….enz.  Afwachten of deze tendens in de toekomst bevestigd zal worden.

 

Naast de spectaculaire ontwikkeling van AI is er ook een ontwikkeling van complexe elektronica (dit is echter geen AI).  Enkele voorbeelden:

-een ‘knuffel’ die vragen stelt aan een kind, het antwoord registreert en ’s avonds een rapport doorstuurt naar de ouders

-smartphones die het gebruik van sociale media beperken op vraag van de eigenaar

-telefoontoestellen die de toonhoogte van agressieve bellers reduceert zodat het voor de ontvanger rustig blijft

-toestel dat ‘vapeurs’ registreert bij de menopauze en automatisch de airco aanzet

-toestel die continu bepaalde parameters van het lichaam registreert en een signaal geeft bij afwijkingen

 

Conclusie:  alles veranderd maar niets gaat geheel verloren.

 

 

Diabetes bij ouderen, niet zomaar type 2 (prof Chantal Mathieu)

Datum lezing : 16 december 2025

 

Een deel van de energie in ons lichaam ontstaat na de inname van koolhydraten (zetmeel en suikers).  De koolhydraten zitten vooral in brood, pasta, rijst, aardappelen, …. Je lichaam maakt van koolhydraten eerst glucose, een vorm van suiker. Via de darmen komt de glucose in je bloed terecht onder de vorm van bloedsuiker. Je hersenen, spieren en organen hebben die bloedsuiker nodig als belangrijke vorm van energie.  Daarnaast is er de aanmaak van het insulinehormoon door de alvleesklier. De insuline regelt de bloedsuikerspiegel in het bloed.  Het is belangrijk dat de bloedsuikerspiegel niet te snel stijgt na het eten. Dit kunnen we vermijden door geen ‘snelle’ koolhydraten (wit brood, witte pasta, witte rijst, alle soorten suiker, aardappelen, …) te eten maar te kiezen voor ‘trage’ koolhydraten (volkorenbrood, groenten, fruit, …).

 

Er is echter een chronische aandoening,  diabetes,  die je bloedsuikergehalte verhoogd. Aan de basis ligt vaak een gebrekkige productie van of resistentie voor het insulinehormoon. In beide gevallen kunnen de cellen onvoldoende glucose opnemen, waardoor het zich ophoopt in het bloed. Deze situatie noemen we diabetes of in de volksmond 'suikerziekte'. De ideale bloedglucosespiegel (nuchtere waarde) is tussen de 4 en de 5.6  mmol/liter bloed. Ligt de waarde boven de 7 dan spreekt men over diabetes. Vroeger sprak men enkel over ‘diabetes type 1’ en ‘diabetes type 2’. De laatste jaren werd ontdekt dat er meer typen diabetes zijn nml:

            -diabetes type 1

            -diabetes type 2

            -diabetes na pancreas-operatie

            -diabetes door cortisone inname

            -erfelijke vormen van diabetes

            -zwangerschap-diabetes

Toch blijven ‘type 1’ en ‘type 2’ de meest voorkomende.  We verwachten tegen 2045 een toename van diabetes 2 in de wereld met 46% en een toename in Afrika met 134%. Voor Europa wordt er een toename verwacht van 10%. De oorzaak is dat ‘kaucasische’ mensen (‘witte’ europeanen) van nature uit een betere alvleesklier (pancreas) hebben dan mensen in Afrika, India, …  De behandeling voor ‘type 1’ is totaal verschillend voor deze van ‘type 2’ maar het volgen van een correct dieet is voor beide ziektes belangrijk.

 

De precieze oorzaak van diabetes type 1 is nog niet bekend. Het is echter duidelijk dat de insuline-producerende β-cellen vernietigd worden met een absoluut tekort aan insuline als gevolg. Type 1 is bij kinderen en jongeren veruit de meest voorkomende vorm. Diabetes type 1 kan enkel behandeld worden door de injectie van insuline via een injectienaald of via een insulinepomp.  De insulinepomp wordt tegenwoordig gestuurd door een geïmplanteerde sensor zodat de patiënt zijn suikerbloedspiegel niet meer zelf moet opvolgen .

 

Bij het ontstaan van diabetes type 2, spelen onder meer overgewicht, onvoldoende lichaamsbeweging, roken en genetische factoren een rol. Diabetes type 2 is veruit de meest voorkomende vorm van diabetes (+/- 90%). Bij diabetes type 2 zijn er voldoende β-cellen in de alvleesklier aanwezig. Er is dus voldoende insuline aanwezig, maar het lichaam reageert er onvoldoende op. Type 2 komt voor in alle leeftijdsgroepen, maar met name bij ouderen en mensen met overgewicht die weinig bewegen.   

Voor de behandeling van diabetes type 2 zijn intussen meerdere types medicijnen beschikbaar waaronder oa  Ozempic. Bij de inname van Ozempic verminderd het vetgehalte maar ook de spiermassa !!

 

Het is dus belangrijk om preventief het risico op diabetes te verminderen. Dit kan door de inname van ‘trage’ koolhydraten en het doen van lichaamsbeweging.  Daarnaast is het belangrijk om niet te roken en een normaal gewicht te handhaven. Het is ook belangrijk om regelmatig uw bloeddruk en uw cholesterolgehalte te laten bepalen.

 

 

De geheimen van de onderzoeksjournalist (Lars Bové)

Datum lezing : 18 november 2025

 

Geloof in de pers: gemiddeld is de helft van de mensen positief
Als er geen dubbel-checq is wordt het artikel niet gepubliceerd
De samenwerking met buitenlandse onderzoeksjournalisten is belangrijk
In een democratie moeten we opletten met acties tegen onderzoeksjournalisten
Soms wordt ‘het onderzoek’ niet vrijgegeven wegens problemen met de privacy
Bedoeling is systemen bloot te leggen, namen worden in principe niet vrijgegeven
Gegevens verkregen via ‘klokkenluiders’ moeten evengoed kritisch bekeken worden
Bronnengeheim is heilig
Openbaarheid van dossiers wordt soms niet gerespecteerd
Wat onderzocht en gepubliceerd wordt moet ivm het algemeen belang zijn en geen persoonlijke represailles bevatten
Er zijn nog veel uitdagingen … maar de technologische mogelijkheden helpen de onderzoeksjournalistiek sterk

 

Wind op zee, groen, maar ook ecologisch? (dr Jolien Buyse)

Datum lezing : 04 november 2025

 

Een windmolen bestaat uit een turbine, een toren, funderingen en erosiebescherming van de funderingen door stortstenen.

Waarom windmolens op zee?  Er is veel plaats en het stoort de mensen niet.  Daarbij is er veel wind op zee en komt ze meestal uit dezelfde richting.   

Momenteel heeft België  399 turbines op zee.  Binnenkort komt het ‘Prinses Elisabeth’ windmolenpark er bij.  Deze zal +/-  550 windmolens bevatten.

 

Wat is de invloed van windmolens op zee voor de dieren?

1.vogels:   

 *de kleine meeuw wordt aangetrokken door turbines omdat er meer voedsel is rond de platforms

 *het grootste risico is dat een vogel tegen de wieken vliegt. De kans op vogelsterfte is 70% kleiner indien er één wiek zwart wordt geschilderd.

2.bruinvis:  bij het bouwen van de windmolens verplaatst de bruinvis zich naar andere plaatsen (ivm het lawaai van het inslaan van de palen), nadien komt de bruinvis terug naar zijn vroegere zone

3.krabben/kreeften/mosselen:   

  *de stortstenen zijn volledig begroeid met krabben en kreeften

  *mosselen plaatsen zich op de getijdenzone van de toren

4.pladijzen:  

 *er zijn 4 keer meer pladijzen op de stortstenen dan op het zand er rond (alhoewel de pladijs een ‘zandvis’ is)

 *ze trekken in de winter weg om te paaien maar keren nadien terug naar dezelfde plaats onder de windmolen

 *pladijzen zien de zone rond een windmolen als een ideale voederplaats

5.algen en plankton: 

 *nog geen info over de invloed van windmolens

 *verder op te volgen want is de start van de voedselketting in zee

 

Is een windmolen-zone dus ecologisch of niet?

 *er zijn negatieve maar ook positieve effecten
 *het is heel soort afhankelijk
 *er zijn verschillende oplossingen om de negatieve effecten te verminderen
 *we moeten de effecten blijven bestuderen en eventueel bijsturen

 

In de ban van Wij en Zij  (prof Patrick Loobuyck)

Datum lezing : 21 oktober 2025

 

Mensen zijn, enerzijds, van nature uit groepswezens.  Anderzijds zijn we ook rabiate ‘wij-zij’ denkers. We maken voortdurend onderscheid tussen wie erbij hoort en wie niet. We willen tot de groep behoren en passen ons daarvoor aan.  We willen deze identiteit tonen en daardoor voorspellen we ook onze ideeën, standpunten, … enz aan de buitenwereld. We organiseren groepsversterkende activiteiten (bv samenzang op het voetbal, ontgroeningritueel bij studenten,  godsdienstvieringen, …).

Een multiculturele samenleving is niet echt ‘normaal’ voor de mens en daagt ons uit. Drie strategieën om het groepsgevoel binnen een multiculturele samenleving te versterken :

1. interculturalisme :  ondanks het verschil in ‘cultuur’, toch dingen samen doen.  Nadien blijkt dat we eigenlijk meer op elkaar lijken.  Een ‘gedeelde’ taal is daarvoor essentieel.  Het uitwisselingsprogramma ‘Erasmus’ is een goed voorbeeld hoe, binnen de jongerengemeenschap, de zaadjes voor een europees burgerschap worden geplant.  De gedeelde taal is engels.
2. nation building policies : werken aan een gedeelde maatschappelijke cultuur met symbolen uit de geschiedenis en het dagelijkse leven.  Hier is het ‘Vlaamse Canon’ een goed voorbeeld van. Het bevat naast Pieter Breugel, 1302, … ook de multiculturele reuzenstoet van Borgerhout (met een reuzin met hoofddoek).  Er is ook een afspraak dat het ‘Vlaamse Canon’ kan aangevuld worden met nieuwe symbolen ifv de tijd.
3. multiculturalisme :  

- enerzijds het erkennen van verschillende gewoontes en anderzijds het plaatsen van ‘rode lijnen’ creëert een slimme diversiteit.

- geen sexuele voorlichting geven tijdens heilige weken zou geen probleem mogen zijn  …  maar het geven van sexuele voorlichting buiten deze periode is essentieel
- het geven van rundsvlees-gehakt (ipv varkensvlees-gehakt) bij een spaghetti maaltijd zou geen probleem mogen zijn …
- anderzijds is het onderwijzen van de evolutietheorie is essentieel

 

Willen we tot een evenwichtige wereld komen dan moet je afwijkende meningen toelaten. Dit creëert en is noodzakelijk voor het voorschrijdende inzicht.  Het pleidooi van Patrick Loobuyck voor combinatiedenken daagt je uit om de comfortzone van het wij-zij-denken te verlaten. We moeten ons bewust zijn dat veel gepolariseerd is en dat  het beter is even een stapje achteruit te zetten en even na te denken.

Het combinatiedenken wordt bepaald door :

- veelstemmigheid
- vrijheid van meningsuiting
- kwalitatief en inclusief publiek debat
- democratie

 

 

Een inkijk in de opdracht van het nationaal drugcommissariaat. (Ine Van Wymersch)

datum lezing : 11 maart 2025

 

Het nationaal drugcommissariaat is opgericht in 2023 en heeft als doel om België onaantrekkelijk te maken voor criminele organisaties. Vanuit de EU weten we dat er +/- 820 drugsnetwerken zijn in de EU waarbij 25000 burgers intens bij betrokken zijn. Daarnaast zijn er overal mensen die af en toe de criminele organisaties ‘helpen’ (oa geld witwassen).

De belangrijkste drugs in België zijn : cannabis, ecstasy en cocaïne.  In België neemt 2% van de bevolking geregeld deze drugs (waarvan oa 8% van de mannen tussen 25 en 35 jaar).  Langzaam ontstaat de perceptie dat iedereen het neemt. De ‘drugsoorlog’ die momenteel bezig is in Antwerpen en Brussel is verschillend. In Antwerpen is het een ‘waarschuwingsoorlog’ terwijl het in Brussel een ‘territoriumoorlog’ is. Per drug-verkooppunt  is er een omzet van 100000€ per dag !! België is de top 2 in de wereld voor de aanmaak van synthetische drugs.  Deze labo’s zijn dus overal aanwezig, bij manier van spreken ook in onze dorpskernen.

 

Hoe lossen we het drugprobleem niet op?

-geen enkel land heeft al iets opgelost door de gebruikers aan te pakken
-het legaliseren van cannabis is geen oplossing want de huidige cannabis is veel krachtiger dan deze van de ‘flower power’ tijd
-verslaving is een ziekte en vraagt een psychologische aanpak
-gedragsverandering gebeurd niet door repressie
 

Hoe lossen we het drugprobleem wel op?

-alle burgers moeten vermoeden van aanwezigheid van een druglabo melden (bv allerlei buitenlandse bestelwagens op één bepaalde plaats)
-alle gemeentebesturen moeten verdachte handelszaken laten onderzoeken en sluiten
-anti-drug opvoeding op school … leren ‘neen’ zeggen
-en vooral …. het verdienmodel van de drugbendes breken

 

Tot slot: een warme samenleving is het antwoord op de druggerelateerde misdaad.

 

Het tekort van het teveel: de paradox van de mentale zorg. (prof. Damiaan Denys)

datum lezing : 18 februari 2025

 

Het mentale welzijn wordt bepaald door 4 parameters:

- het tempo van leven ligt zeer hoog
- er is een grote onzekerheid
- we leven in een complexe geglobaliseerde wereld
- overal is er dubbelzinnigheid aanwezig

We zijn nog nooit zo vrij geweest maar diep van binnen voelen we onmacht. Dit creëert angst bij de jeugd.  Hoe ouder we worden hoe meer de angst afneemt.

 

In Nederland is er een verdubbeling van het aantal mentale storingen op 10 jaar tijd.  Dat terwijl 96% van de Nederlanders zeggen dat ze gelukkig zijn. Er zijn echter twee soorten geluk:

- ogenblikkelijk geluk (het bevredigen van een behoefte)
- reflectief geluk (betekenis geven aan het leven)

De toename van de geregistreerde mentale storingen heeft te maken met de tendens om ieder afwijkend gedrag als mentale storing te klasseren. Normaal lijden mag niet meer.

 

 

Werken met hart en ziel. (Wouter Torfs)

datum lezing : 04 februari 2025

 

Wat info over Schoenen Torfs.

° her-locatie-politiek: winkels werden verplaatst naar winkelcentra buiten de stad (ivm parkeermogelijkheden)
° synergiën:  werken samen met JBC en ZEB om winkels naast elkaar te hebben ivm de shopping-beleving
° maatschappelijk verantwoord ondernemen, 250000€ per jaar naar goede doelen, winkels CO2 neutraal
° eigen e-commerce sedert 2012 (20% van de omzet), kunnen daardoor een grotere collectie aanbieden
° verkopen nu ook kledij om de shopping-beleving te verhogen

 

Een bedrijf bouw je op gelukkige medewerkers.  Een fijne werkplek creëren vergelijken we met het bouwen van een huis.

° bouwgrond : de basis is de winst van de onderneming
° funderingen :  de missie van het bedrijf, waarom doe je het en de medewerkers moeten de ambassadeurs zijn van de missie
° muren van het huis :  geen klassiek organigram meer maar een netwerkorganisatie van zelfsturende teams
° dak : investeren in goede leiders, dwz empathie, vertrouwen geven en krijgen, kwetsbaarheid, macht loslaten, shared leadership
° ramen en deuren : draagkracht en daadkracht en de kracht van co-creatie
° slaapkamer : je mag jezelf zijn en je mag kwetsbaarheid tonen
° hobbykamer : Torfs geeft 3 dagen cursussen over onderwerpen die niets met de business te maken hebben
° woonkamer: 1.5% van de winst van Torfs wordt uitgekeerd aan goede doelen die door de medewerkers worden bepaalt en medewerkers mogen 1 dag per jaar werken voor een goed doel

° versieringen van het huis :

            - wees als directie aanwezig op de werkvloer en luister

            - bij vragen geef direct feedback

            - wat kunnen we van elkaar leren

            - flexibiliteit in werkuren

            - haalbare doeleinden stellen

            - ‘Ne merci’ dat kost niets.

 

Een woning is echter nooit af … ‘great place to work is work in progress’.           

 

 

De toekomst van onze kust   (prof. Pieter Rauwoens)

datum lezing : 21 januari 2025

 

Een zandige kustlijn is uit zichzelf dynamisch. Het zandtransport gebeurd in 2 richtingen, nml :

     -langstransport (evenwijdig aan de kustlijn):  golven voeren zand aan vanuit Frankrijk
     -dwarstransport (recht op de kustlijn): in de zomer voeren de golven zand aan vanuit zee. Bij storm wordt er zand vanuit de kustlijn afgevoerd naar zee zodat er kliffen ontstaan op het strand.

Door het langstransport van zand wordt er op een natuurlijke methode zand afgezet tussen De Panne en Heist.  Door de havenhoofden van de haven van Zeebrugge is er geen afzetting van zand in Knokke. Integendeel het strand van Knokke verminderd op natuurlijke wijze zodat er jaar na jaar zand moet opgespoten worden.

 

Oorspronkelijk was het idee om onze kust te beschermen via dijken (stevige kust). Echter, … bij storm beuken de golven op de dijk, worden teruggekaatst en nemen het zand voor de dijk mee naar zee.

Momenteel denken we meer aan een veerkrachtige kust, dit is het plaatsen van duinen voor de dijk. Er zijn momenteel 3 projecten :

    -Westende : aanplanten van helmgras en rijshout voor de nieuwe dijk
    -Raversijde : plaatsen van rijshout in verschillende dichtheden voor de dijk
    -Oosteroever Oostende : aanplanten van helmgras in verschillende dichtheden voor Fort Napoleon

Conclusies van de projecten :

     -Bij rijshout is er meer zandafzetting dan bij helmgras, … maar nadien stopt het want het rijshout groeit niet J
     -Bij helmgras is er oorspronkelijk minder zandafzetting omdat het helmgras volledig bedekt wordt en dus geen weerstand meer biedt, … maar het volgend jaar is het helmgras opnieuw gegroeid zodat de zandafzetting opnieuw begint.

Op basis van de verworven kennis wordt er nu een ‘duinaanplant’ uitgevoerd op het strand van Knokke met de bedoeling de natuurlijke zandafzetting daar te verhogen.

 

Voor de bescherming tegen de 1000-jarige storm is er in Nieuwpoort een stormvloedkering in aanbouw.  In Oostende, Blankenberge en Zeebrugge worden de dijken rond de haven verhoogd.  Om de kust in zijn geheel te beschermen worden er zandsuppleties uitgevoerd om het strand te verhogen. Daardoor breken de golven op het strand verder van de kustlijn zodat ze minder energie hebben als ze de dijk bereiken.

 

 

 

Het Israëlisch-Palestijns conflict. (Rudi Vranckx)

datum themalezing : 14 januari 2025

 

Tot het einde van de jaren 80 was er aan beide zijden een vorm van seculier nationalisme.  De Palestijnse PLO (onder leiding van Arafat) en de Israëlische meerderheidspartijen in het parlement (onder leiding van Rabin) sluiten in 1993 de Oslo-akkoorden die voorzien in zelfbestuur van de Palestijnen.  In 1995 wordt Rabin vermoord door een orthodox joodse extremist na haatbetogingen tegen Rabin georganiseerd door de oppositie (Netanyahu). Het is het ontstaan van religieus extreem nationalisme langs beide zijden. Langs beide kanten zijn er geen leiders meer die vrede willen.

 

Wat zijn nu de 4 opties voor de Palestijns/Israëlische situatie :

   1. alle Palestijnen verjagen
   2. verder doen zoals in de voorbije 20 jaar, dwz iedere 5 jaar een oorlog
   3. van het totale gebied een Israëlische staat maken waar iedereen gelijk is voor de wet en die geleid wordt door een coalitieregering bestaande uit Israëli en Palestijnen
   4. een 2-staten oplossing

Alle opties zijn ethisch onaanvaardbaar en/of politiek onmogelijk.

Hoe dan verder?  Niemand weet het.

 

Een kijk in het bloedstollend onderzoek (prof. Simon De Meyer)

datum lezing 17 december 2024 
 

Ons bloed bestaat voor de helft uit rode bloedcellen, witte bloedcellen en bloedplaatjes. De bloedplaatjes zijn kleine celdeeltjes. De andere helft is bloedplasma die bestaat uit vocht en eiwitten. Er zijn ongeveer 20 stollingseiwitten maar de twee belangrijkste zijn de von-willebrand-factor en het fibrinogeen.

Ons hart pompt het bloed door onze bloedvaten over een lengte van 100.000 km. Soms kan er iets mis gaan, bv : beschadiging van een bloedvat (wondje)

Om het bloeden te stoppen zijn 3 onderdelen van ons bloed belangrijk:

1. De von-willebrand-factor gaat op het wondje een soort ‘primer’ plaatsen door zich te binden aan het collageen dat zich in de bloedvatwand bevindt.
2. De bloedplaatjes gaan zich vasthechten aan de von-willebrand-primer. Je kan ze vergelijken met ‘bouwsteentjes’ om het wondje dicht te metsen. De von-willebrand neemt de taak van cement op zich zodat de bouwsteentjes zich hechten aan elkaar en aan de ‘primer’
3. Het fibrinogeen wordt omgezet in fibrine die een onoplosbaar netwerk vormt boven en tussen de bloedplaatjes.

Het stolsel wordt na de genezing van de verwonding weer opgeruimd.

 

Soms kan er ook een belangrijke verstopping ontstaan die de bloedtoevoer afsluit, een trombose (hartinfarct, beroerte, …). De oorzaken kunnen zijn :

1.de bloed-doorstroming wordt beperkt zoals bij vliegtuigreis, gipsverband, …
2.bloedvatwand is verstoord zoals bij aderverkalking, cholesterol, roken, …
3.bloedfactoren zijn verstoord zoals bij familiale aanleg, bepaalde ziektes, …

Bij een beroerte is  ‘FAST’ belangrijk.  Hou volgende kenmerken in het oog :

            F (face dropping):  een deel van het gezicht gaat ‘hangen’

            A (arm weakness): een van de armen heeft geen macht meer

            S (speech): problemen bij het spreken

            T (time to call): zie je de 3 bovenstaande kenmerken, bel onmiddellijk                    de spoeddienst, iedere minuut telt

 

Recent onderzoek heeft een tweetal oplossingen opgeleverd om een beroerte te behandelen, nml :

1. het geneesmiddel t-PA die de bloedklonter oplost maar ten laatste 4.5 uur na het optreden van de beroerte moet worden toegediend
2. de klonter mechanisch verwijderen via een katheder (via een dun buisje vanuit de lies naar de hersenen)

De uitdaging voor de wetenschappers van de KUL-Kulak is, via analyse van bloedklonters, te onderzoeken of we de von-willebrand-factor kunnen manipuleren zodat de klonter oplost.

 

Oorlog tegen Palestina, hoe nu verder? (Willem Staes)

datum themalezing 10 december 2024 
 

Als we vandaag aan de situatie in Palestina denken keren we automatisch terug naar de periode 1947-48.  In november 1947 had de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties besloten dat, na beëindiging van het Britse mandaat, het gebied verdeeld zou worden in een onafhankelijke Joodse en een onafhankelijke Arabische staat. Deze resolutie werd gesteund door de zionistische leiders, maar afgewezen door de Arabische leiders.

Op 15 mei 1948 riepen de zionisten, onder leiding van David Ben-Gurion, de onafhankelijkheid van de staat Israël uit waarop een conventionele oorlog ontstond tussen Israël en de omliggende Arabische landen. Nadat in januari 1948 een Arabisch vrijwilligerslegioen de lokale bevolking ter hulp schoot, ging de Joodse leiding openlijk over tot gedwongen uitzettingen. Meer dan 750000 Palestijnen moesten vluchten. Elk jaar herdenken de Palestijnen op 15 mei de ‘NAKBA’ (arabisch voor catastrofe).

Op 7 oktober 2023 viel Hamas Israël binnen vanuit de Gazastrook. Er vielen 1200 doden aan Israëlische kant en honderden Israëli’s werden krijgsgevangen genomen. Israël viel onmiddellijk de Gazastrook binnen. Er zijn echter redenen om te besluiten dat er intussen een ‘2e NAKBA’  bezig is waarbij Palestijnen gedwongen worden huis en haard te verlaten. Er zijn verschillende procedures opgestart bij ‘het internationaal gerechtshof’, bij ‘het internationaal strafhof’ en bij de ‘VN onderzoekscommissie’ wegens verschillende uitspraken van Israëlische politici in dit verband.

Conclusies :

            -een de-escalatie is in ieders belang

            -we moeten perspectief bieden aan de Palestijnen

            -we moeten de kant kiezen van het internationaal recht

 

Tegendraadse beschouwingen. (prof Guy Vanheeswijck)

datum lezing 3 december 2024 
 

We leven in verwarrende tijden, polarisering alom, zo zegt en schrijft men.

Maar wie een beetje geschiedenis kent, weet dat elke generatie dit gezegd en geschreven heeft. Is er dan geen betere term om de hedendaagse onrust te vatten?

 Wie zich laat leiden door bruuske onderbrekingen die als breaking news worden aangekondigd en wie elk twitterend geluid op sociale media ernstig neemt, denkt makkelijk dat we slechts onderdeel zijn van een keten van voortdurende veranderingen. Wie even afstand neemt, weet wel beter. We maken namelijk voor de derde keer een ‘verandering van tijdperk’ mee: van de premoderne naar de moderne en tenslotte naar de postmoderne cultuur.

De traditionele antwoorden op de grote existentiële vragen -wie is de mens, hoe zit de werkelijkheid in elkaar, is er een God- overtuigen niet langer in de postmoderne tijd.

De noodzaak is er: van nieuwe antwoorden en een organisch wereldbeeld, waarbij de natuur als "moeder aarde" wordt gezien. 

Is er meer dan de zichtbare  werkelijkheid van "meten is weten"?

Het zoeken naar  een nieuw wereldbeeld gaat gepaard met de wetenschappelijke evolutie en het maatschappelijk debat over green deal en digitalisering, klimaat versus milieu, klimaat en oorlogsindustrie, aangevuld met het zoeken naar een nieuw Godsbeeld.

Veel jongeren zijn ontgoocheld en zoekend, en de fijngevoelige onder hen moeten ondertussen wel beslissingen nemen.

Zoek het doel en daarna de middelen; de mens in postmoderne tijden is niet zo autonoom als hij beweert te zijn. Dialogeer en blijf niet in uw bubbelzuil.

Actief pluralisme impliceert een concreet engagement, een houding om levensbeschouwingen als fenomeen, als overtuiging én als praktijk ernstig te nemen.

 

Tot slot de positieve boodschap: actieve interesse voor elkaars uitgangspunten kan meer bijdragen tot een duurzaam en kwaliteitsvol samenleven.

 

Het Israëlisch-Palestijns conflict. De Gaza-oorlog (Brigitte Herremans)

datum themalezing 12 november 2024

 

De geschiedenis van landroof: 1946 tot 2012

1947: de VN resolutie met een partition plan van de Joodse staat en  de Arabische.

1949: Rhodes Armistice Line.

1948: Nakba/ vlucht uit Palestina; de etnische zuivering.

1959: oprichting Fatah:een bevrijdingsbeweging opgericht door Yasser Arafat;was vroeger een guerrillabeweging. De Eu en VS aanzien ze als terroristische politieke partij.

1967:de bezetting. Israël  bezet Palestijnse gebieden en moet zich terugtrekken van de VN maar bouwt nederzettingen.

1987: de eerste intifada:de opstanden in Palestijnse gebieden tegen Israëlische bezetting.

1993: de euforie van Oslo akkoorden; de Oslo-akkoorden zijn een reeks overeenkomsten tussen de PLO en Israël die tot doel hadden de eerste aanzet te zijn om het Israëlisch-Palestijns conflict op te lossen door de oprichting van Palestijns zelfbestuur onder een Palestijnse Autoriteit op de Westelijke Jordaanoever en de Gazastrook.

2000: tweede intifada en eerste kantelpunt.

2002:kolonisatie Westoever met 200 nederzettingen ,bijna 700.000 kolonisten en 60% C-zone Israëlische controle.

2007: machtsgreep Hamas.

2008 tot 2021 : patroon van raketaanvallen-vernieling infrastructuur, grootschalige schendingen IHR met vele doden, gijzelnames, seksueel geweld.

2023: aanslag Hamas en  tweede kantelpunt met vernieling van Gaza door lucht- en grondoorlog

 

Israël wil Hamas uitroeien en Gaza nivelleren.

Verwerping staakt-het-vuren.

Schendingen IHR in Gaza: aanvallen ziekenhuizen, universiteiten en scholen. Geen onderscheid tussen burgers en strijders,collectieve bestraffing, blokkade humanitaire hulp

2024: de internationale gemeenschap en de humanitaire pauze? of laten escaleren?

VS steunt  Israël, militair; geen politieke wil voor rekenschap, straffeloosheid wordt gevoed. De transformatie van Palestina naar Israël gaat gepaard met vele vluchtelingen; op vandaag 5 à 7 miljoen.

 

Tot slot: een aantal obstakels voor vrede.

-eenstaat-realiteit  of apartheid?

-internationale arena : VS is Israëls advocaat sinds 1973 en EU steunt de twee-staten oplossing, maar verdeeld.

-groeiende toename van en politisering van antisemitisme; polarisering en druk op middenveld.

 

 

De klimaatproblematiek door de ogen van een geoloog (prof Manuel Sintubin)

datum lezing 05 november 2024 

 

De afgelopen 800 miljoen jaar schommelde de gemiddelde temperatuur van de aarde tussen 35°C en 15°C.  Er is een constante afwisseling van een ‘broeikaswereld’ met een ‘ijskelderwereld’.  De laatste ‘broeikaswereld’ was 52 miljoen jaar geleden.  Er was een tropisch klimaat op de Noordpool waarbij de ijskap volledig verdwenen was. De CO2 concentratie liep op tot 1000 ppm (deeltjes per miljoen).  De oceaancirculatie werd verstoord waardoor de diepzee opwarmde en er een massale bloei van varens ontstond.  Uiteindelijk schiet  ‘systeem aarde’  wakker.  De dode varens zakken naar de bodem van de oceaan en nemen daarbij zeer veel CO2 mee.  Ook op het vaste land ontstaat er een silicaatverwering die CO2 opslorpt.  Daardoor daalt het CO2 gehalte naar 200 ppm.  De opwarming van de aarde verdwijnt en er ontstaan ijskappen op de Zuidpool en de Noordpool.  Ongeveer 2.5 miljoen jaar geleden was de wereld veranderd van een  ‘broeikaswereld’  naar een  ‘ijskelderwereld’. Op kortere tijdschaal (10000 jaar) zien we een stabilisatie op het temperatuursniveau van een ‘tussenijstijd’, nml  14°C.  En in deze  ‘ijskelderwereld’ leven we nog steeds.

 

Tot 10000 jaar geleden was de mens een  ‘jager-verzamelaar’.  Intussen heeft de mens de landbouw en de veeteelt  ‘uitgevonden ‘ en sedert de tweede wereldoorlog is er ook een sterke industrialisatie. De wereldbevolking is gestegen tot 6 miljard. Door de sterke industrialisatie in de Westerse wereld, én sedert enkele tientallen jaren ook in de ontwikkelingslanden, is de uitstoot van CO2 sterk gestegen naar 423 ppm.  Door het hogere CO2 gehalte in de atmosfeer stijgt de temperatuur op aarde met 0.2°C/jaar.  Uit historische gegevens weten we dat ‘systeem aarde’ in actie schiet bij een stijging van 7 à 9°C.  Daarop kunnen we dus niet wachten.  … Maar doordat we weten hoe onze planeet werkt kunnen we er iets aan doen.

 

We kunnen de uitstoot van de CO2 verminderen door af te stappen van de verbranding van olie, gas en steenkool.  Onze energievoorziening moet ‘geëlektrificeerd’ worden door te investeren in groene energie en kernenergie.  Daarnaast moeten we proberen de CO2 uit de lucht te halen. Daarvoor zijn volgende onderzoeken bezig :

- CO2 uit de lucht halen en in de ondergrond opslaan (dit kan enkel waar geothermie de energie kan leveren)
- CO2 gebruiken voor het aanmaken van goederen (bv.  aanmaak van bouwstenen)
- CO2 uit de lucht halen via de kweek van zeewier en het planten van bossen
- CO2 en methaan uit de lucht halen waar ze geproduceerd wordt (bv aan de schoorsteen van metaalgieterijen en de stallen van boerderijen)

 

Maar … alle CO2 die wij niet uitstoten moeten onze kleinkinderen niet uit de lucht halen.

 

 

Het Y-chromosoom als sleutel tot onopgeloste moordzaken (dr. Sofie Claerhout)

datum lezing  20-10-2024

 

Alles start met het vinden van cellen van de dader op de plaats van de misdaad.  Dat kan zowel een haar, een druppel bloed, een druppel sperma, … zijn.  Via de cel van de dader kan zijn DNA bepaald worden.  Een DNA-molecule bestaat uit 2 lange strengen van nucleotiden (een verbinding  van één base met één suiker en één tot 3 fosfaten).  Er zijn 4 soorten nucleotiden die gespecificeerd worden met een letter , nml  C, T, A en G. 

 

Iedere cel van een man bevat een  Y-chromosoom. De streng van het  Y-chromosoom  bevat 62 miljoen nucleotiden die dus met een letter gespecificeerd worden.  Bij het  Y-chromosoom zijn er zones waar de letters  ‘GAAG’  en 'CTT'  verschillende keren herhaald worden. Het  Y-chromosoom wordt van vader op zoon doorgeven met weinig verschillen.  De verschillen die er mogelijks ontstaan kunnen we indelen in 2 groepen :

a) snelle mutaties:  de zones met de letters  ‘GAAG’  en  ‘CTT’  worden groter of kleiner
b) trage mutaties:  één of 2 letters (op de 62 miljoen) wijzigen zich

 

Om via onderzoek van het Y-chromosoom de dader van een moordzaak te vinden moeten we een bestand hebben waarbij het Y-chromosoom van verdachten bekend zijn.  Dat bestand vinden we in de databank van Justitie of wordt aangemaakt via een opdracht van een rechter om de DNA van verdachten te onderzoeken.  Maar zo’n grootschalig onderzoek is tijdrovend en duur.

 

Sofie Claerhout creëerde een systeem om dit proces te versnellen. Dit bestaat uit volgende delen:

 ‘CSYseq’ detecteert van bijna 100 mannen tegelijk de meest interessante regio’s op het Y-chromosoom (zones ‘GAAG’  en  ‘CTT’)
 ‘Ysurnames’ sorteert deze mannen op Y-DNA gelijkenis met de dader en voorspelt de kans dat ze dezelfde familienaam dragen
 ‘YMrCA’ zoekt de verwantschap tussen de gevonden match en de onbekende dader

Zo kan de politie gericht verder klimmen in de familiestamboom om de moordenaar te traceren.

 

De kunst van het ouder worden

datum lezing 19-03-2024

 

Wanneer mensen iets ouder worden, kan er sprake zijn van een omslag.

Het lijkt soms alsof alle 55- tot 70-jarigen intens gelukkig zijn. Ze zouden voldoende geld en vrije tijd hebben, ze kunnen gaan en staan waar ze willen, … Al te makkelijk vergeten we dat er in deze leeftijdsgroep ook lijden voorkomt.

Zo rond de leeftijd van 75 jaar nemen niet alleen de lichamelijke klachten toe, maar ook de verlieservaringen. Veel ouderen worden bijvoorbeeld geconfronteerd met het overlijden van hun partner. Anderen leven samen met een partner die ernstig ziek is. Dat is een onderschat probleem. Denk ook aan het angstbeeld van dementie. Dat heeft vanzelfsprekend een grote impact op de levenstevredenheid. De kunst van het verliezen is een uitdaging.

 

Een realistische schets aan problemen waarmee senioren in de loop van hun tweede levenshelft te maken krijgen:

– een verouderend lichaam: het lijf geeft een signaal van bijv. gebrek aan goesting

– de relatie met hun partner die na de pensionering of door een ziekte als Alzheimer onder druk kan komen te staan

– aanpassingen in de seksualiteit

– “het niet meer aankunnen”  na rouw, bij onverwerkte trauma’s

– ziekelijke achterdocht, depressie, regressie

 

Bij ouderen blijven depressieve gevoelens vaker verborgen.

Eerder dan makkelijk te herkennen depressieve symptomen is er vaak sprake van fysieke klachten, slaap- of eetstoornissen of een toename van het alcoholgebruik.

Minder en minder schrijven huisartsen quasi automatisch antidepressiva voor om psychische problemen bij ouderen te behandelen. Tegenwoordig sturen ze ouderen vaker door naar een psycholoog of een psychiater. Dat is echt een goede zaak. Zeker bij de behandeling van een ernstige depressie is een evenwichtige combinatie van pillen en praten noodzakelijk. Maar bij mildere vormen van depressie, denk aan bemoeilijkte rouw, moet de eerste behandelmethode psychotherapie zijn. Antidepressiva worden dan zelfs beter vermeden omdat de inname ervan het verwerkingsproces kan bemoeilijken. Er is een positieve evolutie.

Ook voor vertrouwenspersonen is een belangrijke rol weggelegd. Als een partner, broer of goede vriend aangeeft dat een gesprek met een therapeut geen slecht idee zou zijn, heeft dat een ongelooflijke overtuigingskracht.

 

Pensioen.

De man begint zich na zijn pensioen opeens te moeien met taken die de vrouw al 30 jaar tussen de soep en de patatten doet: “Schat, zouden we de gordijnen eens niet wassen?

Best kan je dan constructieve tegenspraak aanvaarden. Wijsheid en verzoening helpt om “samen” te zijn. Niet klagen en zagen.

 

Help elkander met structuur.

Ik denk bijvoorbeeld aan de neiging van heel wat mensen, in het bijzonder hulpverleners, om ouderen te infantiliseren en te betuttelen. Op een hoge, zangerige toon tegen hen spreken, hun autonomie inperken, in hun plaats denken en handelen, … Niet flauw doen tegen senioren!!!

 

Tot slot: onderschat de veerkracht van ouderen niet.

 

 

Immunotherapie                                     

datum lezing : 05-03-2024

 

Kanker is een ziekte die wordt gekenmerkt door de onbeheerste groei van abnormaal weefsel door een aanhoudende, ongecontroleerde celdeling vanuit de gewone cellen.  Iedere kankercel bevat specifieke kanker-eiwitten (tumor-antigen). 

 

Ons lichaam heeft een afweersysteem die ons beschermt tegen ziekteverwekkers.  Het bestaat uit 2 delen :

  a)aangeboren immuunsysteem
  b)verworven immuunsysteem via vaccinatie, behandelingen, …

Hoewel het immuunsysteem primair gericht is op de bestrijding van ziekteverwekkers, speelt het ook een grote rol bij de afweer tegen kankercellen. Het verworven immuunsysteem werkt via de witte bloedcellen, meer bepaald via de T-cellen in de witte bloedcellen.  Een T-cel heeft verschillende antennes (receptoren) waarmee het vreemde eiwitten erkent en ook ‘vesikels’ die deze eiwitten kan vernietigen. De T-cel zoekt naar de ‘tumor-antigen’ van de kankercel en bindt zich via zijn receptor aan de kankercel.  De  ‘vesikels’ dringen in de kankercel en vernietigen deze.  Sommige kankercellen kunnen echter hun ‘tumor-antigenen’ verstoppen zodat de T-cel-receptoren de kankercel niet meer herkend waardoor ze zich sterk kunnen vermenigvuldigen.

 

Om kanker te behandelen maakt men gebruik van verschillende technieken, oa : chirurgie, radiotherapie, hyperthermie, chemotherapie, …  De nieuwste techniek is : immunotherapie.  Er zijn verschillende soorten ontwikkeld maar het meest toegepast in België is de CAR-T-cel -immunotherapie.  In deze techniek worden T-cellen uit het lichaam van de patiënt gehaald om ze in het labo genetisch te bewerken.  Daarbij wordt een nieuwe receptor aangebracht aan de T-cel die specifiek kankercellen herkent. De CAR-T-cellen worden nadien ingebracht in de patiënt waar ze beginnen de kankercellen te vernietigen.  Een belangrijke nevenwerking van deze techniek is geheugenverlies.  De patiënten wordt 3 maal per dag gecontroleerd op geheugenverlies.  Een andere belangrijk nadeel is dat de T-cellen moeten opgestuurd worden naar een labo in de USA en dat het tot 6 weken kan duren voordat de CAR-T-cellen kunnen geleverd worden.  Tenslotte kost de behandeling   300000€ wat resulteert in de vraag voor welke patiënten we deze behandelingstechniek kunnen inzetten.

 

 

De link tussen darmen en hersenen, meer dan een buikgevoel            

datum lezing : 20-02-2024

 

Het microbioom of darmflora kan oorzaak zijn van darminflammatie, darmkanker, diabetes, obesitas en hersenaandoeningen zoals depressie, vermoeidheid, angststoornissen, autisme, multiple sclerosis, ziekte van Alzheimer of ziekte van Parkinson.

De darm-hersenen as bestaat uit meerdere "verbindingen" tussen onze darmen en de hersenen, nl. metabolieten, de vagale zenuw, neurotransmitters.

Er werd dieper ingegaan op de ziekte van Parkinson. Het staat vast dat het microbioom bij die patiënten anders is dan bij gezonde personen. De ziekte van Parkinson is de tweede meest voorkomende neurodegeneratieve aandoening.

Het is meer dan beven, nl: 

motorische symptomen: tremor, stijfheid, traagheid van bewegingen,evenwichtsstoornissen
niet-motorische: verlies van geur, constipatie, remslaap verstoring; deze ontstaan voor de typische motorische symptomen.

De risicofactoren van Parkinson : groter bij mannen , genetisch, pesticiden, ...

De pathologische kenmerken van de ziekte: 

Het is meer dan beven, nl: 

a) verlies van dopamine producerende hersencellen, met als therapieën:

*herstellen van dopamine tekort door medicatie LEVODOPA maar bijwerkingen en uitwerking van de medicatie !!!

*diepe hersenstimulatie

b) opstapeling van  alfa-synucleïne in de zenuwcel

Conclusies:

Darmbacteriën kunnen een invloed uitoefenen op de hersenen en een rol spelen in hersenziekten zoals de ziekte van Parkinson. Zaken die waarschijnlijk belangrijk zijn voor een gezond microbioom: gezond eten, sport en beweging, antibiotica (enkel indien echt nodig), prebiotica, probiotica

De klinische studie "stoelgangtransplantatie als manier om de darmflora te resetten" resulteerde in hoopgevende resultaten.

 

Tot slot: er is al heel wat onderzoek geweest dat uitwijst dat er een link is tussen de darmen en de hersenen maar meer onderzoek is nodig.

 

 

Vlaanderen en België in het Europa van morgen                                     

datum lezing : 06-02-2024

 

Een van de principes in onze democratie is het  ‘subsidiariteitsbeginsel’.  Dit is een taakverdeling tussen 'hogere' en 'lagere' openbare overheden waarbij de hogere instanties niet iets moeten doen wat door lagere instanties kan worden afgehandeld.  Het omgekeerde is echter ook geldig,  bepaalde beslissingen moeten op het hoogste niveau genomen worden.  Het hoogste beslissingsniveau voor ons land is de Europese Gemeenschap, de laagste overheid is de gemeente.

-Een gemeente mag beslissen over de aanleg van een fietspad of het bouwen van woningen.

-Het verdelen van het corona-vaccin tussen de Europese landen gebeurde echter door de Europese Commissie. 

Iedere overheid staat onder controle van toezichthoudende instanties gaande van de gemeenteraad tot het Europees parlement.  Daarnaast is er een onafhankelijke justitie gaande van de politierechtbank tot het Europese Hof van Justitie.

Na de staatshervormingen werden meer bevoegdheden overgeheveld naar het Vlaamse niveau.  Dit heeft geleid tot een zeer sterke ontwikkeling van deze bevoegdheden :

                -onderwijs : meer hogeschool- en universiteitsstudenten dan ooit tevoren

                -cultuur : exponentiële ontwikkeling op zeer diverse gebieden

                -welzijn : niveau van de zorg is beter dan ooit tevoren

                -kinderzorg : vroeger waren er geen crèches ….

Uiteraard kan er nog veel verbeterd worden en blijven de bevoegdheden ruimtelijke ordening, landbouw, milieu, … voor spanningen zorgen.

Onze toekomst ligt echter in Europa.  Met een blok van 450 miljoen inwoners kunnen we problemen oplossen die voor de verschillende EU-landen op zich onoplosbaar zouden zijn. 

                -aankoop en verdeling van corona-vaccins op Europees niveau

                -oplossen van financiële crisissen (oa het failliet van Griekenland)

                -hulp aan Oekraïne

                -migratie

 

Exoplaneten en leven in het heelal                                 

datum lezing : 23-1-2024

 

400 miljoen jaar na de ‘big bang’ ontstonden er structuren van gaswolken. Deze bestonden voor 98% uit gas en 2% uit stof. Het stof werd steeds compacter en zo ontstonden er sterren. Rond een ster kon er nog een schijf van gas en stof aanwezig blijven. In deze schijf werd het stof opnieuw compacter zodat er planeten ontstonden die rond de ster draaien. De planeten die draaien rond een andere ster dan onze zon noemt men exoplaneten. De nieuwste techniek om exoplaneten te ontdekken in het heelal is de ‘transitmethode’. Via de Kepler-satelliet volgt men constant honderdduizenden sterren.  Indien er een exoplaneet voor zijn ster komt verminderd de lichtintensiteit van de ster. Dit wordt door de Kepler-satelliet gedetecteerd waarbij de afstand van de planeet tot de ster, zijn omloopsnelheid en zijn massa kan berekend worden. 

 

Vooraleer we kunnen bepalen of er nog leven in het heelal is moeten we vastleggen wat we met leven bedoelen. Daarvoor nemen we aan dat ‘leven’ dezelfde samenstelling heeft als op aarde, nml op basis van koolstof.  Een tweede criterium is dat het ‘leven’ minimaal meercellig is.  Een derde criterium zou kunnen zijn dat het  ‘leven’  intelligent (homo sapiens = wetende mens) moet zijn. Om te weten op welke exoplaneten er leven zou kunnen zijn kijken we naar onze aarde. Onze aarde bevindt zich in de ‘bewoonbare zone’ rond de zon, daar is het niet te warm en niet te koud. Daarnaast bevat onze atmosfeer zuurstof, stikstof  en ozon. Het ozon is belangrijk omdat het de UV-straling van de zon tegenhoudt. Daarnaast is er water in zijn drie vormen nml gas(wolken), vloeistof en vast(ijs). Ook de hoeveelheid water mag best niet te veel noch te weinig zijn (er moet nog land zijn)

 

In december 2023 waren er 5500 exoplaneten ontdekt. Van iedere ster met exoplaneten wordt bepaald hoe de potentieel bewoonbare zone er uit ziet. Deze is functie van de grootte van de ster, de sterkte van de ster, de afstand van de exoplaneet tov de ster, de samenstelling van de exoplaneet, … enz. Het grootste deel van de ontdekte exoplaneten zijn gasreuzen zoals onze planeet Jupiter. Er zijn 2 planeten met een zeer (te) grote hoeveelheid water rond een stenen kern.  De kans van intelligent leven op een exoplaneet is dus quasi 0.  Maar er zijn miljarden sterren, dus waarschijnlijk ook miljarden exoplaneten.

De kans op intelligent leven in het heelal is dus  0 x miljarden …  dus niet te bepalen.  Indien er nu intelligent leven in het heelal is waarom hebben zij nog geen contact opgenomen met ons? 

 

 

Oekraïne: de splijtzwam tussen Rusland en het Westen

datum themalezing : 16-01-2024

 

Centraal in de discussie tussen Rusland en het Westen staat al meer dan 15 jaar Oekraïne. Aan het front wordt niet alleen meer gevochten over het lot van Oekraïne, maar ook over welk maatschappijstelsel de komende decennia de toekomst zal bepalen in Europa: het autocratisch ingestelde systeem van Rusland of de combinatie van democratie en rechtstaat die gangbaar is in het Westen.

Het Kremlin had duidelijk de beslissing genomen dat het nu het beste moment was om de dreiging die Moskou zag in een verwesterend Oekraïne, voor eens en voor altijd uit te schakelen.

Op 24 februari 2022 begon Rusland aan een aanval op vier fronten: noorden, noordoosten, oosten en zuiden. Het Russische plan, de blitzkrieg, mislukte en Moskou bereidt zich nu voor op een jarenlang conflict. Het Westen handhaaft tot nu toe de eenheid tegen Rusland en blijft Oekraïne steunen.

Een mogelijkheid om via onderhandelingen een einde te maken aan de vijandelijkheden, lijkt zich voorlopig nog niet aan te dienen. Maar de alsmaar toenemende eisen van Kiev om de oorlogsinspanning te kunnen volhouden, kunnen die eenheid in gevaar brengen. Oorlogsmoeheid van Europa en VS? De zware opoffering biedt nochtans garantie op veiligheid. De Russischtalige Oost-Oekraïner  is ook al minder Rusland-gezind dan 10 jaar geleden. De geopolitieke implicaties voor het Westen zijn significanter dan voor China en het Globale Zuiden.

 

Tot slot de positieve noot : Rusland blijft de grote buur van Europa en een dialoog opstarten, een open discussie aanhouden in privé gesprekken met het Russische volk is aangewezen want zij hebben ergens eerbied voor Europa. Niet wegkijken en de veiligheid van een rechtsstaat is belangrijk.